Jeże w naszych ogrodach potrzebują naszej troski o każdej porze roku. W tej sekcji znajdziesz praktyczne wskazówki: jak jesienią przygotować im bezpieczne miejsca do hibernacji, wiosną chronić gniazda lęgowe, latem wspierać młode i dorosłe jeże, a zimą reagować, gdy potrzebują natychmiastowej pomocy. Dzięki tym prostym działaniom możesz realnie ratować życie jeży i pomagać im bezpiecznie funkcjonować w naszym zurbanizowanym świecie.
Skorzystaj z poniższego menu, aby zapoznać się z wybraną porą roku:
Jesień | Zima | Wiosna | Wiosna/Lato | Lato
🍂 Jesień
🍂 Nie pal, nie usuwaj, nie rozkopuj stert liści, gałęzi, czy też desek. W takich miejscach jeże będą zapadały w zimową hibernację.
🍂 Podczas jesiennych porządków w ogrodzie zostaw jeżom trochę dzikiej części ogrodu – w osłoniętym od wiatru kącie ogrodu usyp jeżom kopczyk z liści i nakryj go gałęziami.
🍂 Zachowaj szczególną ostrożność jako kierowca – wieczory nastają coraz szybciej, a zatem i jeże coraz wcześniej wychodzą na żer i znacznie częściej można spotkać je na drogach posilających się owadzią i nie tylko padliną, grzejących się od asfaltowej drogi, czy też po prostu przechodzących przez jezdnię. Pamiętaj – jeż nie ucieka wobec zagrożenia, tylko zwija się w kolczastą kulkę.
🍂 Nieuchronnie zbliża się sezon jesiennych jeżowych sierot, które zbyt późno urodzone, są za małe, aby zahibernować. Obserwuj zatem jeże już w październiku – jeże wielkości conajmniej dużej pomarańczy mają szansę na skuteczne przygotowanie się do hibernacji. Wszystkie mniejsze jeże umrą przy pierwszych przymrozkach. Obserwuj i reaguj, kontaktując się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt lub doświadczonym jeżoratowaczem celem ustalenia dalszej drogi postępowania dla znalezionej kolczastej sieroty.
🍂 Dorosły jeż widziany za dnia w tym okresie stanowi również powód do niepokoju, jest najprawdopodobniej zbyt osłabiony, aby polować i przygotować się do zimy albo jest chory lub też ranny i pokazując się w dzień szuka źródeł ciepła dla swojego osłabionego organizmu oraz pomocy, bez niej nie ma szans na przeżycie, nie doczeka hibernacji.
🍂 Kaszel u jeża (https://fb.watch/CR7YWEkwFR/) to częsta jesienna przypadłość – osłabione w wyniku jesiennych temperatur i warunków pogodowych jeże łatwo przeziębiają się. Jesień to również okres sprzyjający inwazjom pasożytów wewnętrznych, które atakują zwłaszcza jeżowe płuca. Bez fachowej pomocy jeżowi grozi śmierć z głodu i wycieńczenia, a jego umieranie będzie trwało niekrótko.
❄️ Zima
❄️ Każdy jeż spotkany zimą potrzebuje natychmiastowej pomocy! Jego gniazdo hibernacyjne mogło zostać rozkopane lub zniszczone albo nie zasnął jeszcze ze względu na zbyt małą wagę lub stan zdrowia. Bez pomocy człowieka nie poradzi sobie i nie przeżyje najbliższych dni.
🌳 Wiosna
🌳 Nie istnieje określona data w której jeże budzą się z hibernacji (ocieplanie się klimatu przesuwa z roku na rok tę datę na wcześniejszą). Dla jeża w dobrej kondycji występujące wiosną przymrozki nie są powodem do zabierania go ze środowiska, ogranicza on wtedy swoją aktywność przysypiając nawet i na kilka dni.
🌳 Bezwzględnej pomocy potrzebuje jeż osłabiony, poraniony, czy też wyraźnie chory. Z dużym prawdopodobieństwem pomocy wymaga również jeż pojawiający się w dzień (wyjątkiem są jedynie jeżowe mamy wykorzystujące każdą nadarzająca się okazję, kiedy najedzone jeżątka smacznie śpią, na polowanie).
🌳 Uważaj na drogach! Głodne, wybudzone po zimie, jeże często giną pod kołami samochodów przemieszczając się w poszukiwaniu tak upragnionego pożywienia, którego w środowisku jeszcze nie ma za wiele. Pamiętaj – jeże w obliczu zagrożenia nie uciekają, lecz próbują przeczekać zwinięte w kulkę.
🌳 Podczas hibernacji organizm jeża zużywa nie tylko zapasy tłuszczu, ale traci również wodę, więc jeże po hibernacji są bardzo spragnione i dostępność wody po wybudzeniu jeża jest warunkiem jego przeżycia. Wystaw wodę w ciężkiej, niezbyt wysokiej miseczce i zmieniaj ją codziennie na świeżą a miseczkę na czystą.
🌳 Nie wypalaj traw! Zdrowe jeże, będąc zwierzętami nocnymi, w dzień śpią, więc nie zdążą wybudzić się i uciec – kiedy dotrze do nich ogień, będzie już za późno na ucieczkę.
🌳 Nie stosuj pestycydów! Twój ogród będzie zdrowszy, jeśli zamieszka w nim jeż, a zatrucie pestycydami jeżowego pożywienia (ślimaki, myszy, owady), które w dużej mierze stanowią właśnie ogrodowe szkodniki, skazuje go na śmierć w męczarniach.
🌳 Wszystkie wczesnowiosenne prace w ogrodach warto przeprowadzać ostrożnie, zwłaszcza te z użyciem podkaszarek, nożyc i sekatorów oraz ciężkiego sprzętu, bowiem w pobliżu może znajdować się gniazdo śpiącego jeszcze snem zimowym jeża lub gniazdo lęgowe jeży (jeżowe mamy coraz wcześniej zachodzą w swoje pierwsze ciąże).
🌳 Wiosna sprzyja pracom remontowo-budowlanym. Stawiając siatkowe ogrodzenia wybierz te z dużymi oczkami lub szeroko rozstawionymi prętami, a budując pełne ogrodzenia lub naprawiając istniejące ogrodzenia po zimie, zadbaj o jeżowe przejścia – wystarczy otwór w dolnej części ogrodzenia 15 cm x 15 cm, aby zapewnić jeżom swobodną migrację po terenach zielonych.
🌳 Wiosna / ☀️ Lato
🌳☀️ Wiosna i lato są okresami rozrodu jeży. Nie przenosimy wtedy dorosłego, zdrowego jeża, nawet z miejsca, które wydaje się nam niebezpieczne. Możemy w takiej sytuacji natrafić na jeżową przyszłą mamę, która w wyniku stresu może zacząć rodzić przedwcześnie. A przesiedlenie jeżowej mamy sprawi, że cały miot jeżątek zginie, bo pozbawimy go niezbędnej opieki.
🌳☀️ Jeśli stwierdzisz obecność gniazda lęgowego jeży w swoim ogrodzie, zostaw je w spokoju, obserwuj z daleka, w miarę możliwości nie prowadź prac w pobliżu, a jeśli masz psa, nie wypuszczaj go na ogród.
🌳☀️ Małe jeże niezdolne do samodzielnego życia (nie utrzymujące temperatury, mające trudności w poruszaniu się, nie potrafiące polować) przebywają cały czas w gnieździe, pod opieką jeżowej mamy, choć czasem nawet i same, kiedy jeżyca jest na łowach albo wystraszyła się czegoś i próbuje przeczekać zagrożenie z dala od gniazda chroniąc je tym samym przed zniszczeniem, a jeżątka przed śmiercią. Jeżowe dzieci można zabrać z gniazda tylko wtedy, gdy mamy pewność, że ich mama nie żyje lub jest ciężko ranna. Jeśli natomiast napotkamy takie jeżątko błąkające się lub pełzające bezradnie poza gniazdem w dzień lub w nocy, oznacza to, że jeżowej mamie przydarzyło się coś złego, a kolczasty maluch potrzebuje natychmiastowej pomocy człowieka. Warto wtedy również, tego samego dnia, jak i w ciągu kilku najbliższych dni, przeszukać najbliższą okolicę, bowiem najczęściej w miocie jeżątek jest więcej niż jedno. Dla osieroconych jeżowych dzieci czas ma kluczowe znaczenie, dlatego powinny one trafić możliwe jak najszybciej pod opiekę doświadczonego jeżowego opiekuna.
🌳☀️ Nie puszczaj psów luzem! Nie wypuszczaj kotów! Stanowią oni śmiertelne zagrożenie dla jeżowych dzieci, które nie są w stanie się przed nimi obronić, a jeżowe mamy przez nie poranione umrą w wyniku zakażenia. A śmierć jeżowej mamy oznacza również śmierć jej dzieci.
☀️ Lato
☀️ Wystaw miskę z wodą! Dbaj o jej świeżość i czystość miseczki. Dla jeży najwygodniejsze są te, które są ciężkie i są z niskim rantem.
☀️ Nie dokarmiaj jeży! Lato to najlepsza pora roku dla jeży na polowania – nie brakuje jeżowego pożywienia, a jeżowe dzieci muszą nauczyć polować się, aby przetrwać.
☀️ Uważaj podczas koszenia! To właśnie w miejscach najbardziej zarośniętych jeże budują swoje gniazda sypialniane a jeżowe mamy wychowują swoje dzieci.
Najwięcej jeży:
❗️Ginie na drogach, w wyniku potrącenia przez samochody, rowery i hulajnogi!
❗️Staje się ofiarą podkaszarek!
❗️Umiera na skutek wypalania traw!
❗️Traci życie po zatruciu pestycydami!
❗️Zostaje rannych przez luźno biegające psy!